ตานข้าวใหม่ ประเพณีทานข้าวที่เก็บเกี่ยวมาใหม่ มีการเผาวัชพืช เผาข้าวหลาม เด็กๆเล่นไม้กางเกงกันอย่างสนุกสนาน
Month four (Duen si: January)
"Tan khao mai" is the ceremony of offering the new rice. On this occasion people also burn the weeds and eat rice cooked in bamboo tubes. The children enjoy walking around on stilts.
เดือนห้า ประมาณ กุมภาพันธ์
เข้าแพะ หาของป่า เก็บใบตองตึงหรือใบพลวงมาสานทำหลังคาบ้าน ฝนเริ่มเหือดหายจึงต้องสร้าง หลุก หรือระหัดน้ำเพื่อส่งน้ำจากแม่น้ำเข้าสู่ไร่สวน ปลูกผักสวนครัว ใช้ปุ๋ยจากขี้หมู ตัดไม้ไผ่มาทำ ดูกก้าน หรือโครงสำหรับสานตองตึง ไม้ไผ่ต้องมีการรมควันป้องกันมอดปลวก
Month five (Duen ha: February)
" Khaopae" is when people go to the forests to collect the leaves called Tongtung or Plueng (from Dipterocarpus trees) to make roofs for their houses. The frames of the roofs are made of smoked bamboo that helps to protect from termites. By this month the rains have stopped, so people make "Hlok " water-wheels to bring water from the rivers to their farm-lands so that they can grow vegetables. Pig manure is used to fertilize the crops.
เดือนหก ประมาณ มีนาคม
ปอยหลวง งานฉลองสมโภชสิ่งก่อสร้างในวัด มีขบวนแห่ครัวทานเข้าวัด ชาวบ้านแต่งตัวสวยงาม ฟ้อนรำ เข้าไปทำบุญในวัดอย่างสนุกสนานและอิ่มบุญ
Month six (Duen hok: March)
"Poy lueng" is a rite of celebrating the opening of new temple buildings. There will be a parade of people carrying the colourful Krutan or religious offerings to give to the monks at the temple. People always dress beautifully and join the parade with their joyful dances
เดือนเจ็ด ประมาณ เมษายน
ป๋าเวณีปี๋ใหม่ เทศกาลสงกรานต์ คนล้านนาถือว่าเป็นการเริ่มต้นศักราชใหม่ ในวันที่ 13 เมษายน ของทุกปี เป็นเทศกาลที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในรอบปีฉลองกันถึง 3-9 วัน ตีไก่ เตะตะกร้อ โยนของ ก่อเจดีย์ทราย รดน้ำดำหัว สรงน้ำพระ
Month seven (Duen jet: April)
"Pavenii pii mai" is the New Year celebration of the Lanna, held on April 13 each year. It is the most important festival of the year, and is celebrated for 3 to 9 days. On these holidays people always enjoy playing different kinds of sports, such as a cock-fighting, takraw, and pitch-and toss games. People also make chedees out of sand and pay homage to the elders and to the Buddha images.
เดือนแปด ประมาณ พฤษภาคม
แห่ลูกแก้ว แห่นาค คนล้านนาถือว่า การบวชเณรสำคัญและได้บุญมากกว่าบวชพระ เมื่อเด็กชายอายุประมาณ 9 ขวบ ก็ส่งเข้าวัดเพื่อเริ่มเรียน เมื่อถึงเวลาก็เข้าพิธีบวช พ่อแม่ที่มีลูกชายเข้าบวชมีความสุขใจภูมิใจจึงเรียกลูกชายอย่างนี้ว่า ลูกแก้ว ในพิธีบวช ลูกแก้วจะแต่งกายเป็นเจ้าชายขี่ม้าหรือขี่คอคนร่วมในขบวนแห่
Month eight (Duen paet: May)
"Hae lukkeaw" or Hae nak is the time when the Lanna people believe that a young boy who becomes a monk can make more merit than an adult. A child who is 9 years old will be sent to study at the temple and later he can be ordained as a novice. Parents whose son is a novice will be proud and happy. After he is ordained, he is called "Lukkeaw" because for the ordaining ceremony he is dressed like a prince and he either rides a horse or else rides piggyback on the back of a man.
เดือนเก้า ประมาณ มิถุนายน
แป๋งเหมืองฝาย จิบอกไฟหมื่น สร้างเหมืองฝายที่ถูกน้ำพัดพาไปเมื่อฤดูฝนที่แล้ว สำหรับเกษตรกรรมที่กำลังจะมาถึง เตรียมบอกไฟหมื่น(พลุยักษ์) เพื่อทำพิธีขอฝน(วิทยาศาสตร์อธิบายว่า สารกำมะถันในบอกไฟเป็นสารกระตุ้นให้เกิดฝนได้ เมื่อกระทบกับหมู่เมฆ)
Month nine (Duen kao: June)
Month nine is the season known as "Peangmuangfa ji bokfaimuen". Each year when the rainy seaon ends, many irrigation dams have been destroyed by the floods. Before planting their new crops, farmers must rebuild the dams. But first they make rockets or fireworks and set them off in order to ask for rain from the gods. (A possible scientific explanation of this custom is that the sulphur in the rockets helps to form clouds which bring rain.)
เดือนสิบ ประมาณ กรกฎาคม
หลังจากฝนตก ชาวนาเริ่มไถหว่าน ปลูกข้าวในนา พ่อค้าวัวต่าง นำขบวนสินค้าผ่านเข้าหมู่บ้าน สินค้าส่วนมากเป็นเมี่ยง หรือใบชาที่คนล้านนาใช้เคี้ยว อม
Month ten (Duen sip: July)
After it starts raining, the famers start plowing and planting rice in their paddy fields.Traders will take their cows carrying goods to the villages. The most important thing they sell is paimiang (similar to tea leaves), something that Lanna people like to chew and eat.
เดือนสิบเอ็ด ประมาณ สิงหาคม
ฮ้องขวัญควาย ทุกๆปี เมื่อต้องใช้ควายทำงานหนักจึงต้องตอบแทนคุณควาย ด้วยการทำพิธีบายศรีสู่ขวัญควาย ผู้คนเริ่มหาปู ปลามาทำอาหาร
Month eleven (Duen sip-et: August)
"Hong khunkweuy" is a time for thanking and blessing the water buffaloes. Every year after the buffaloes have helped the farmers with their farm work, each farmer must express his thanks to his buffolo for its hard work in the field. The farmer does this by performing a baisii or thanksgiving ceremony. On this occasion people also collect crabs and fish for food.
เดือนสิบสอง ประมาณ กันยายน
ล่องซุง ฤดูน้ำหลาก มีการตัดไม้ชักลากออกจากป่า ล่องซุง ไปตามแม่น้ำ ในหมู่บ้านมักมีเรื่องประชุมกันบ่อย พ่อหลวง หรือผู้ใหญ่บ้านตี กะหลก (ระฆังที่ทำจากไม้ไผ่) ประชุมชาวบ้าน ผู้คนถือ ไต้ หรือคบเพลิงไปร่วมประชุม สังเกตดูที่หน้าต่างบ้านมี ผัวเมียหนุ่มสาวกำลังเล่นบทพิศวาส กันอยู่
Month twelve (Duen sipsong: September)
Month twelve is the time known as "Longsung". This is the rainy season, so it is a good time to cut teak trees in the forest and to float them down the rivers, which have plenty of water in them. The pawluang or village headman will strike a kahluk or bamboo bell to call people to attend a meeting. The people will walk to the meeting place carrying torches. While walking to the meeting, they may look through the windows of their neighborhood friends and see a couple making love.
